De grutto als gids voor de boeren - blog van Catharinus Wierda van het BoerenGilde

Iets meer dan een jaar terug was ik bij Gildeboer Sjirk in Idzega op bezoek. We stonden buiten en hoorden de weidevogels om ons heen. “He, daar heb je een grutto”, zei ik, zelf blij verrast door de directe herkenning van het geluid. “Ik waan me in de vier!”  De ‘vier’ was bij ons thuis op de boerderij een perceel van vier pondematen. De volgende avond vertelde ik mijn ervaring aan mijn vader. “Ja, dat klopt”, zei hij, “in de vier waren vroeger de meeste grutto’s”. Tot dan was ik me hiervan nooit bewust geweest, maar het geluid van de grutto en de plaats hadden zich ongemerkt in mijn geheugen gegrift.

De grutto wordt een gidssoort genoemd voor veel andere weidevogels. Als hij er is, zijn de omstandigheden ook goed voor andere vogels zoals kievit en veldleeuwerik. De grutto is ook  een gidssoort voor een natuurlijk, duurzaam en gezond melkveehouderijbedrijf. En een gidssoort voor gezonde en smakelijke melk. Om ruimte te geven aan weidevogels, wordt op een aantal percelen later gemaaid en is er meer hooi op het bedrijf. Dit leidt tot gezondere koeien die ouder worden. Koeien gaan naar buiten als er gras is, zo vroeg als mogelijk is in het voorjaar. En blijven daar zeker voor een half jaar. De vogels zijn er blij mee en fourageren op de mestvlaaien. Doordat de bedrijven veel gras telen (weinig maïs) en iets extensiever zijn dan anderen, is er geen mestoverschot en is het meeste voer in de regio voorhanden. Veel beweiding, weinig maïs, kruidenrijk grasland en gezonde koeien leiden ook tot gezondere en smakelijkere melk. Dat maakt het cirkeltje weer rond.

De gildeboeren vinden deze manier van boeren en leven allemaal erg vanzelfsprekend. Ze hebben een moderne bedrijfsvoering én willen dat optimalisatie niet ten koste gaat van hun boerenwaarden. Waarden met een logica als ‘koeien gaan naar buiten als er gras is’, ‘ruimte houden voor vogels’ en ‘zo onafhankelijk mogelijk willen zijn, ook van grondstoffen’. Ze passen oude waarden toe in een nieuwe tijd. Het Boerengilde wil deze boeren met elkaar verbinden, hen helpen om van elkaar te leren (meester-gezel) en de gezonde en smakelijke melk voor de echte waarde (hogere melkprijs) afzetten.

De eerste marktpartijen hebben hun interesse al getoond in deze speciale melk. Vlak na de zomer komt het eerste melkproduct in de schappen. Deze zuivelverwerker kiest voor deze speciale gildemelk, omdat het extra vertrouwen geeft voor de consument en dat is veel waard.

Van groot belang is dat de plus op de melkprijs er komt. De gildeboeren weten namelijk heel goed dat hun bedrijf minder opbrengsten per hectare heeft dan van een buurman die wel intensiveert. De compensatie van natuursubsidies is onzeker, wordt vaak te laat betaald en is onvoldoende, zeker naar de toekomst toe. Puur economisch geredeneerd wordt daarom ook deze boeren geadviseerd de komende jaren (bij wegvallen van de melkquotering) verder te intensiveren. Dit zou het einde van de grutto betekenen… Als we naar de huidige ontwikkelingen in de melkveehouderij kijken, is het voor de grutto zelfs vijf voor twaalf!

Ik kwam laatst langs de ‘vier’. Er lag vers gemaaid gras, en dat in de broedtijd van de grutto’s. Nergens gruttogeluid te bekennen. Ik ken de boer goed die toen de percelen heeft gekocht. Het is geen onwil om rekening met de vogels te houden. De stap-voor-stap optimalisatie heeft echter ook hier veel teweeg gebracht. Het tij is te keren met een gezond economisch alternatief. De grutto heeft mij duidelijk gemaakt waar we aan moeten werken, zodat we de gids weer overal gaan horen!

Catharinus Wierda
expeditieleider duurzame zuivel en
mede-oprichter van het Boerengilde
Twitter: @cwierda

 

Bron van deze blog: http://www.boerengilde.nl/de-grutto-als-gids-voor-boeren